Jafnréttisáætlun GV

Jafnréttisáætlun Grunnskóla Vesturbyggðar 2013-2015

Jafnréttisáætlun þessi er gerð í samræmi við ákvæði laga um jafna stöðu og jafnan rétt
kvenna og karla nr. 10/2008 og Jafnréttisstefnu Vesturbyggðar.
Jafnréttisáætlunin nær annars vegar til kynjajafnréttis meðal starfsfólks og hins vegar
meðal nemenda.

Inngangur
Stefna Grunnskóla Vesturbyggðar er að allir, nemendur og starfsmenn, njóti jafns réttar án tillits til
kyns.
Kynbundinni jafnréttisáætlun GV er ætlað að vera mikilvægur liður í gæðaumbótum í
skólanum þar sem aukið jafnrétti tryggir betri nýtingu mannauðs. Kynbundin mismunun er
óheimil í hvaða formi sem hún birtist og stefna skólans er að útrýma slíkri mismunun.
Skólastarf í anda jafnréttis á einnig að taka mið af mismunandi námshæfileikum nemenda.
Tækifæri nemenda eiga ekki að byggja á kynferði heldur áhuga, hæfileikum og færni.
Grunnskóli Vesturbyggðar leggur áherslu á jafnrétti einstaklinga með mannréttindi og
margbreytileika að leiðarljósi.
Starfsfólk

Ábyrgð og stjórnun jafnréttismála
Skólastjóri ber ábyrgð á jafnréttisáætlun en skipar jafnréttisnefnd sem sér um endurskoðun og
viðhald jafnréttisáætlunar. Í aðgerðaráætlun kemur fram hvernig jafnréttisáætlun er viðhaldið,
hver/hverjir bera ábyrgð á einstökum þáttum hennar og hvenær hver þáttur skal unninn.

2
Jafnréttisnefnd
Jafnréttisnefnd er kosin úr hópi starfsfólks á tveggja ára fresti. Jafnréttisnefnd gerir að hausti
aðgerðaráætlun í samráði við skólastjórnendur.

Starfsfólk
Þess skal gætt í öllum starfsháttum skólans og daglegri umgengni við starfsfólk að þeim sé
ekki mismunað á grundvelli kynferðis. Leitast skal við að mæta þörfum beggja kynja í
skólastarfinu.

Störf
Meirihluti starfsfólks GV er konur. Við nýráðningar verður leitast við að jafna
kynjahlutfallið.1
Hvernig: Gerð verði samantekt á kynjahlutfalli starfsfólks skólans eftir starfsheitum.
Hver: Skólastjórnendur/launafulltrúi.
Hvenær: Haust 2014 og þriðja hvert ár eftir það
Sbr. 18., 20. og 23. gr. Laga um jafna stöðu og jafnan rétt kvenna og karla nr. 10/2008
Í samræmi við reglugerðir skulu öll störf auglýst.2
Hvernig: Í starfsauglýsingum verði vitnað til jafnréttisáætlunar skólans. Við ráðningar
verði unnið í samræmi við verklagsreglur Vesturbyggðar um ráðningar m.t.t.
kynjasjónarmiða.
Hver: Skólastjóri.
Hvenær: Þegar við á.

Endurmenntun
Konum og körlum sem vinna sambærileg störf í skólanum skal til jafns standa til boða
starfsþjálfun og endurmenntun.3
Hvernig: Við gerð símenntunaráætlana skal þess gætt að kynjunum sé ekki mismunað.
Starfsfólki skal standa til boða fræðsla um jafnréttismál, t.d. frá Jafnréttisstofu.
Hver: Skólastjóri.
Hvenær: Við gerð endurmenntunaráætlunar skólans. 3

Laun
Nauðsynlegt er að fylgjast með launum starfsmanna út frá kynjasjónarmiði og vinna að því að
jafna laun kynjanna komi launamunur í ljós.4
Hvernig: Gerð verði úttekt þar sem skoðuð verða grunnlaun, yfirvinnugreiðslur o.s.frv.
eftir kyni og starfsheitum.
Hver: Launafulltrúi/skólastjóri/félagsmálastjóri Vesturbyggðar
Hvenær: Samkvæmt ákvörðun bæjarráðs Vesturbyggðar

Samræming starfs og einkalífs
Mikilvægt er að starfsfólk hafi tækifæri til þess að sinna skyldum sínum jafnt í einkalífi sem í
starfi og að gott jafnvægi sé þar á milli. Reynt verður að koma til móts við starfsmenn um
sveigjanleika í störfum þar sem kostur er.5
Hvernig: Óskir starfsfólks um sveigjanleika verði metnar eftir aðstæðum.
Hver: Skólastjóri.
Hvenær: Þegar við á.

Kynferðisleg áreitni, kynbundin áreitni og einelti
Gerðar hafa verið leiðbeiningar um viðbrögð við kynferðislegri áreitni í aðgerðaráætlun
Vesturbyggðar gegn einelti og kynbundnu ofbeldi á vinnustöðum.
Allt starfsfólk skólans þarf að vera meðvitað um ábyrgð og færar leiðir ef upp koma tilvik sem varða
kynferðislega áreitni eða einelti.6
Hvernig: Leiðbeiningarnar verði kynntar öllu starfsfólki á starfsmannafundi en skulu auk
þess vera aðgengilegar í starfsmannahandbók.
Hver: Skólastjóri.
Hvenær: Í upphafi skólaárs.

Kynjasamþætting
Leita skal leiða til að bjóða starfsfólki upp á fræðslu um kynjasamþættingu og jafnrétti.7
Hvernig: Starfsfólki skal standa til boða fræðsla um jafnréttismál, t.d. frá Jafnréttisstofu.
Hver: Skólastjóri.
Hvenær: Í upphafi skólaárs. 4
———————————————————————————————————————–
2
Sbr. 18., 20. og 23. gr. Laga um jafna stöðu og jafnan rétt kvenna og karla nr. 10/2008
3
Sbr. 20. gr. Laga um jafna stöðu og jafnan rétt kvenna og karla nr. 10/2008
4
Sbr. 19. gr. Laga um jafna stöðu og jafnan rétt kvenna og karla nr. 10/2008
5
Sbr. 21. gr. Laga um jafna stöðu og jafnan rétt kvenna og karla nr. 10/2008
6
Sbr. 22. gr. Laga um jafna stöðu og jafnan rétt kvenna og karla nr. 10/2008
7
Sbr. 23. gr. Laga um jafna stöðu og jafnan rétt kvenna og karla nr. 10/2008

Nemendur
Þess skal gætt í öllum starfsháttum skólans og daglegri umgengni við nemendur að þeim sé
ekki mismunað á grundvelli kynferðis. Leitast skal við að mæta þörfum beggja kynja í
skólastarfinu.

Fræðsla
Leitast skal við að vinna samkvæmt markmiðum Aðalnámskrár grunnskóla þar sem markmið
tengd jafnréttismálum eru tilgreind.8
Hvernig: Grunnskólinn starfar samkvæmt markmiðum aðalnámskrár. Markmið sem lúta að
kennslu í jafnréttismálum eru tilgreind í mörgum greinum og skulu kennarar taka mið af
því.
Á síðunni www.jafnrettiiskolum.is er að finna námsefni og upplýsingar sem nýtast við
kennslu.
Gerð verði grein fyrir jafnréttisfræðslu vetrarins í ársskýrslum.
Hver: Kennarar.
Hvenær: Að vori. 5

Námsgögn
Gæta skal þess að nota ekki gagnrýnislaust námsefni sem sýnir staðlaðar kynjaímyndir og/eða
mismunar kynjunum að einhverju leyti.9
Hvernig: Námsgagnastofnun hefur útbúið gátlista, þar sem m.a. er horft til
kynjasjónarmiða, sem öllum höfundum og öðrum sem vinna fyrir stofnunina er gert að
hafa að leiðarljósi. Kennarar nýti sér það námsefni sem samið hefur verið út frá fyrrtöldum
leiðbeiningum (sé það fyrir hendi) en gæti þess að auki að nota ekki gagnrýnislaust
námsefni sem sýnir staðlaðar kynjaímyndir eða mismunar kynjunum að einhverju leyti.
Hver: Kennarar.
Hvenær: Þegar við á.

Náms- og starfsfræðsla
Nemendur skulu fá kynningu á möguleikum stúlkna og pilta á framhaldsmenntun og störfum.
Benda skal á þau störf sem litið hefur verið á sem hefðbundin kvenna- eða karlastörf og
jafnframt hvetja nemendur til að prófa það sem hentar hverjum og einum burtséð frá kyni.10
Hvernig: Leitað verði til foreldra og fólks af vinnumarkaðnum til að halda stutta fyrirlestra
og svara fyrirspurnum. Leitast verði við að fá fólk sem hefur valið sér óhefðbundnar leiðir í
námi og starfi m.t.t. kyns. Nemendur hvattir til að kynna sér nám og störf sem áður hefur
verið litið á sem hefðbundar leiðir kynjanna. Nemendur fái tækifæri til að kynna sér
atvinnulífið og hvatt verði til þess að nemendur prófi það sem hentar hverjum og einum
burtséð frá kyni.
Áhugasviðsgreining standi nemendum í 10. bekk til boða.
Hver: Náms- og starfsráðgjafi
Hvenær: Skólaárið.

——————————————————————————————————————
Sbr. 23. gr. Laga um jafna stöðu og jafnan rétt kvenna og karla nr. 10/2008 og Aðalnámsrkrá grunnskóla 2006
9
Sbr. 23. gr. Laga um jafna stöðu og jafnan rétt kvenna og karla nr. 10/2008
10
Sbr. 23. gr. Laga um jafna stöðu og jafnan rétt kvenna og karla nr. 10/2008 4 6

Kynferðisleg og kynbundin áreitni
Nemendur fái fræðslu um kynferðislega áreitni og kynferðislegt ofbeldi. Umræðu skal halda
lifandi og nemendum skal ætíð vera ljóst hvert þeir geta leitað eftir aðstoð komi slík mál
upp.11
Hvernig: Fræðsla um kynþroska, kynlíf og siðferði í samskiptum kynjanna verði
samkvæmt markmiðum aðalnámskrár og skólanámskrá.
Hver: Kennarar og skólahjúkrunarfræðingur.
Hvenær: Samkvæmt kennsluáætlunum og þegar við á.

Samstarf milli heimilis og skóla
Starfsfólk skólans þarf að vera meðvitað í samskiptum við foreldra/forráðamenn og gæta þess
að útiloka ekki annað foreldri/forráðamann á grundvelli kyns. Mikilvægt er að litið sé á feður
og mæður sem jafngild í foreldrasamstarfinu.
Hvernig: Í samskiptum við heimili sé þess gætt að báðir foreldrar séu jafngildir í
samstarfinu. Umsjónarkennarar haldi utan um kynjamætingu í foreldraviðtöl.
Hver: Skólastjórnendur og kennarar.
Hvenær: Þegar við á.
Telji starfsmaður/nemandi á sér brotið samkvæmt áætlun þessari og lausn finnst ekki
innan skólans getur viðkomandi leitað til Nemendaverndarráðs / Félagsþjónustu Vesturbyggðar.

Áætlun þessa skal taka til umræðu og endurskoðunar meðal starfsfólks árlega.

——————————————————————————————————————————
11
Sbr. 22. gr. Laga um jafna stöðu og jafnan rétt kvenna og karla nr. 10/2008

Jafnréttisáætlun Grunnskóla Vesturbyggðar
7
Aðgerðaráætlun fyrir jafnréttisáætlun
skólaárið 2014-15
x

Lög um jafna stöðu og jafnan rétt kvenna og karla
2008 nr. 10 6. mars
Tóku gildi 18. mars 2008.

[…]
III. kafli. Réttindi og skyldur.
18. gr. Vinnumarkaður.
Atvinnurekendur og stéttarfélög skulu vinna markvisst að því að jafna stöðu kynjanna á
vinnumarkaði. Atvinnurekendur skulu sérstaklega vinna að því að jafna stöðu kynjanna innan
fyrirtækis síns eða stofnunar og stuðla að því að störf flokkist ekki í sérstök kvenna- og
karlastörf. Sérstök áhersla skal lögð á að jafna hlut kynjanna í stjórnunar- og áhrifastöðum.
Fyrirtæki og stofnanir þar sem starfa fleiri en 25 starfsmenn að jafnaði á ársgrundvelli skulu
setja sér jafnréttisáætlun eða samþætta jafnréttissjónarmið í starfsmannastefnu sína. Skal þar
m.a. sérstaklega kveðið á um markmið og gerð áætlun um hvernig þeim skuli náð til að
tryggja starfsmönnum þau réttindi sem kveðið er á um í 19.–22. gr. Jafnréttisáætlun og
jafnréttissjónarmið í starfsmannastefnu skal endurskoða á þriggja ára fresti.
Fyrirtæki og stofnanir skv. 2. mgr. skulu afhenda Jafnréttisstofu afrit af jafnréttisáætlun eða
starfsmannastefnu sinni ef jafnréttisáætlun er ekki fyrir hendi ásamt framkvæmdaáætlun þegar
Jafnréttisstofa óskar eftir því. Enn fremur skulu fyrirtæki og stofnanir skv. 2. mgr. afhenda
Jafnréttisstofu skýrslu um framgang mála þegar Jafnréttisstofa óskar eftir því innan hæfilegs
frests.
Hafi fyrirtæki eða stofnun skv. 2. mgr. ekki gert jafnréttisáætlun eða samþætt
jafnréttissjónarmið í starfsmannastefnu sína skal Jafnréttisstofa beina þeim fyrirmælum til
viðkomandi fyrirtækis eða stofnunar að gerðar séu viðunandi úrbætur innan hæfilegs frests.
Hið sama gildir sé það mat Jafnréttisstofu að jafnréttisáætlun fyrirtækis eða stofnunar skv. 2.
mgr. sé ekki viðunandi eða að jafnréttissjónarmið hafi ekki verið samþætt í starfsmannastefnu 8
með nægilega skýrum hætti.
Verði fyrirtæki eða stofnun skv. 2. mgr. ekki við fyrirmælum Jafnréttisstofu skv. 4. mgr.
getur Jafnréttisstofa ákveðið að viðkomandi fyrirtæki eða stofnun greiði dagsektir þar til farið
verður að fyrirmælunum. Hið sama á við þegar fyrirtæki eða stofnun lætur hjá líða að afhenda
Jafnréttisstofu afrit af jafnréttisáætlun eða starfsmannastefnu sinni ef jafnréttisáætlun er ekki
fyrir hendi ásamt framkvæmdaáætluninni þegar Jafnréttisstofa óskar eftir því eða neitar að
afhenda Jafnréttisstofu skýrslu um framgang mála, sbr. 3. mgr. Ákvörðun um dagsektir skal
tilkynnt bréflega á sannanlegan hátt þeim sem hún beinist að.
Dagsektir geta numið allt að 50.000 kr. hvern dag. Við ákvörðun fjárhæðar dagsekta skal
m.a. líta til fjölda starfsmanna fyrirtækis eða stofnunar og hversu umsvifamikill viðkomandi
atvinnurekstur er.
Dagsektir skulu renna í ríkissjóð.
Þeim sem fyrirmælum Jafnréttisstofu er beint að samkvæmt ákvæði þessu er heimilt að kæra
ákvörðun Jafnréttisstofu til félags- og tryggingamálaráðherra.
Ákvarðanir Jafnréttisstofu um dagsektir eru aðfararhæfar. Kæra til félags- og
tryggingamálaráðherra eða málshöfðun fyrir almennum dómstólum frestar aðför.
19. gr. Launajafnrétti.
Konum og körlum er starfa hjá sama atvinnurekanda skulu greidd jöfn laun og skulu njóta
sömu kjara fyrir sömu eða jafnverðmæt störf.
Með jöfnum launum er átt við að laun skulu ákveðin á sama hátt fyrir konur og karla. Skulu

þau viðmið sem lögð eru til grundvallar launaákvörðun ekki fela í sér kynjamismunun.
Starfsmönnum skal ávallt heimilt að skýra frá launakjörum sínum ef þeir kjósa svo.
20. gr. Laus störf, starfsþjálfun, endurmenntun og símenntun.
Starf sem laust er til umsóknar skal standa opið jafnt konum og körlum.
Atvinnurekendur skulu gera nauðsynlegar ráðstafanir til að tryggja að konur og karlar njóti
sömu möguleika til endurmenntunar, símenntunar og starfsþjálfunar og til að sækja námskeið
sem haldin eru til að auka hæfni í starfi eða til undirbúnings fyrir önnur störf.
21. gr. Samræming fjölskyldu- og atvinnulífs.
Atvinnurekendur skulu gera nauðsynlegar ráðstafanir til að gera konum og körlum kleift að
samræma starfsskyldur sínar og ábyrgð gagnvart fjölskyldu. Ráðstafanir þær skulu m.a. miða 9
að því að auka sveigjanleika í skipulagningu á vinnu og vinnutíma þannig að bæði sé tekið
tillit til fjölskylduaðstæðna starfsmanna og þarfa atvinnulífs, þar með talið að starfsmönnum
sé auðveldað að koma aftur til starfa eftir fæðingar- og foreldraorlof eða leyfi úr vinnu vegna
óviðráðanlegra og brýnna fjölskylduaðstæðna.
22. gr. Kynbundin áreitni og kynferðisleg áreitni.
Atvinnurekendur og yfirmenn stofnana og félagasamtaka skulu gera sérstakar ráðstafanir til
að koma í veg fyrir að starfsfólk, nemar og skjólstæðingar verði fyrir kynbundinni eða
kynferðislegri áreitni á vinnustað, stofnun, í félagsstarfi eða skólum.
Ef yfirmaður er kærður vegna ætlaðrar kynbundinnar eða kynferðislegrar áreitni verður
hann vanhæfur til að taka ákvarðanir í tengslum við starfsskilyrði kæranda á meðan meðferð
málsins stendur yfir og skal þá næsti yfirmaður taka slíkar ákvarðanir.
23. gr. Menntun og skólastarf.
Kynjasamþættingar skal gætt við alla stefnumótun og áætlanagerð í skóla- og uppeldisstarfi,
þar á meðal íþrótta- og tómstundastarfi.
Á öllum skólastigum skulu nemendur hljóta fræðslu um jafnréttismál þar sem m.a. skal lögð
áhersla á að búa bæði kynin undir jafna þátttöku í samfélaginu, svo sem í fjölskyldu- og
atvinnulífi.
Kennslu- og námsgögn skulu þannig úr garði gerð að kynjum sé ekki mismunað.
Í náms- og starfsfræðslu og við ráðgjöf í skólum skulu piltar og stúlkur óháð kyni hljóta
fræðslu og ráðgjöf í tengslum við sömu störf.
Efla skal rannsóknir á stöðu kynjanna í íslensku samfélagi, jafnt fræðilegar grunnrannsóknir
sem hagnýtar rannsóknir, og miðla niðurstöðum þeirra markvisst innan skólastarfsins og til
fjölmiðla.
Menntamálaráðuneytið skal fylgjast með að jafnréttis kynjanna sé gætt í skóla- og
uppeldisstarfi sem og í íþrótta- og tómstundastarfi. Enn fremur skal menntamálaráðuneytið
fylgjast með þróun jafnréttismála á þessum sviðum samfélagsins.
Jafnréttisráðgjafi skal starfa innan menntamálaráðuneytisins og skal hann fylgja eftir
ákvæðum þessarar greinar og veita viðkomandi aðilum ráðgjöf í jafnréttismálum, m.a. um
sértækar aðgerðir til að stuðla að jafnrétti kynjanna.